Ochrona Dóbr Osobistych

W skrócie: Ochrona dóbr osobistych obejmuje zdrowie, cześć (dobre imię), wizerunek, prywatność, tajemnicę korespondencji, kult pamięci osoby zmarłej i inne wartości osobowe (art. 23 Kodeksu cywilnego, otwarty katalog). Naruszenie uzasadnia trzy rodzaje roszczeń. Pierwszy: o zaniechanie i usunięcie skutków (przeprosiny). Drugi: o zadośćuczynienie pieniężne – w sprawach medialnych do nawet kilkuset tysięcy złotych (art. 448 Kodeksu cywilnego). Trzeci, w wybranych przypadkach: odpowiedzialność karna (art. 212 i 216 Kodeksu karnego). DSA (17 lutego 2024 r.), unijny akt o usługach cyfrowych, dał nowe narzędzia walki z hejtem, fake reviews i deepfake'ami w sieci. Korzystają z nich osoby prywatne i firmy. Sąd Najwyższy w uchwale III CZP 22/23 z 3 października 2023 r. potwierdził, że firmy także mogą żądać zadośćuczynienia za naruszenie reputacji online.

Kiedy warto zwrócić się o pomoc w sprawie naruszenia dóbr osobistych

Najczęściej zgłaszają się klienci w pięciu sytuacjach:

• Hejt lub pomówienie w internecie (Facebook, Instagram, X, TikTok, fora). Najczęstsza kategoria spraw: obraźliwe komentarze, nieprawdziwe oskarżenia, doxxing (publikacja danych osobowych), cyberbullying. Trzeba szybko zabezpieczyć dowody i podjąć decyzję o drodze prawnej.
• Negatywne, nieprawdziwe recenzje konkurencji (Google Maps, Booking, Allegro, OPineo). Klient widzi spadek opinii, traci klientów. Sąd Najwyższy uchwałą III CZP 22/23 potwierdził, że firma może żądać zadośćuczynienia za fake review.
• Naruszenie wizerunku lub deepfake AI z twarzą klienta (zdjęcia bez zgody, materiały reklamowe, treści generowane przez sztuczną inteligencję). Po sprawie Brzoska/Mensah przeciwko Meta z lat 2024-2026 odpowiedzialność może obejmować także platformę.
• Pomówienie w mediach tradycyjnych (artykuł prasowy, program telewizyjny, audycja radiowa). Klient ma 21 dni na żądanie sprostowania (art. 31a Prawa prasowego), niezależnie od pozwu o zadośćuczynienie.
• Mobbing lub naruszenie godności pracownika (art. 11¹ i 94³ Kodeksu pracy). Wyrok Sądu Najwyższego III PSKP 37/24 z 25 marca 2025 r. rozszerzył odpowiedzialność pracodawcy. Odpowiada on także za bierność wobec mobbingu, który wobec ofiary stosują współpracownicy.

Druga strona spraw o ochronę dóbr osobistych: klient otrzymał wezwanie lub pozew za wypowiedź (post, recenzję, komentarz, artykuł). Linie obrony: prawda i interes społeczny, dozwolona krytyka konsumencka, granice wolności słowa.

W czym pomagamy w sprawach o ochronę dóbr osobistych

Naszą Kancelarię Adwokacką prowadzi adwokat Joanna Jakubowska-Zawada (wpis na listę adwokatów: RZE/Adw/581, Okręgowa Rada Adwokacka w Rzeszowie). Sprawy o ochronę dóbr osobistych prowadzimy dla osób fizycznych poszkodowanych hejtem, pomówieniem, naruszeniem wizerunku czy deepfake'em. Prowadzimy je też dla firm, które bronią dobrego imienia przed nieuczciwą konkurencją, fake review'ami i kampaniami w mediach.

Zakres prowadzonych spraw obejmuje:

• Zabezpieczenie dowodów: koordynacja screenshotów z notariuszem, web archive, zaświadczenia o stanie strony.
• Wezwanie do zaniechania i usunięcia skutków: pisma przedsądowe, negocjacje, mediacje.
• Pozew cywilny o ochronę dóbr osobistych: sąd okręgowy, roszczenia niemajątkowe (zaniechanie, przeprosiny) i majątkowe (zadośćuczynienie, świadczenie na cel społeczny).
• Postępowanie zabezpieczające: szybki zakaz dalszej publikacji, usunięcie wpisu na czas procesu.
• DSA notice-and-action wobec platform (Facebook, Google, X, TikTok), sprawy o ujawnienie danych anonimowych użytkowników.
• Prywatny akt oskarżenia z art. 212/216 Kodeksu karnego (zniesławienie, znieważenie), reprezentacja w postępowaniu karnym.
• Sprawy o sprostowanie prasowe (art. 31a Prawa prasowego), postępowanie szczególne do 30 dni.
• Sprawy mobbingowe i naruszeń godności pracownika: pozwy z art. 94³ Kodeksu pracy, łączone z roszczeniami z art. 24 i 448 Kodeksu cywilnego.
• Obrona w sprawach o naruszenie dóbr osobistych: gdy Klient jest pozwany za wypowiedź, recenzję lub publikację. Linie obrony oparte na prawdzie i interesie społecznym, dozwolonej krytyce, granicach wolności słowa.
• Doradztwo dla firm przy zarządzaniu reputacją online: polityki odpowiedzi na recenzje, procedury wewnętrzne, przygotowanie firmy na incydenty wizerunkowe.

Mamy doświadczenie w sprawach z elementem internetowym (na styku z prawem IT i RODO), dlatego reagujemy szybko. Działamy w Rzeszowie, na Podkarpaciu oraz zdalnie w całej Polsce.

Jak wygląda współpraca krok po kroku

Twoja sprawa wymaga konsultacji? Napisz adwokat@jakubowskazawada.com lub zadzwoń +48 17 888 60 09.

Pełny przewodnik prawny: ochrona dóbr osobistych

Czym są dobra osobiste

Polskie prawo nie zawiera definicji dobra osobistego. Zamiast definicji art. 23 Kodeksu cywilnego podaje przykładowy, otwarty katalog dóbr. Są to: zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska. Zwrot „w szczególności” oznacza, że katalog jest otwarty. Orzecznictwo i doktryna konsekwentnie rozszerzają go o nowe wartości.

Sądy uznają za dobra osobiste także:

• Prawo do prywatności (życie rodzinne, intymne, dane osobowe),
• Dobre imię osoby fizycznej (cześć zewnętrzna, reputacja zawodowa),
• Kult pamięci osoby zmarłej (przysługuje najbliższym członkom rodziny),
• Więź rodzinna (między rodzicem a dzieckiem, między małżonkami),
• Prawo do anonimowości w określonych sytuacjach,
• Prawo do wizerunku w deepfake (kształtujące się obecnie).

Charakter prawny

Dobra osobiste są niemajątkowe i ściśle związane z osobą: niezbywalne i niedziedziczne, z wyjątkiem już powstałych roszczeń majątkowych. Są też bezwzględne, czyli skuteczne wobec wszystkich (erga omnes). Nie można zrzec się dóbr osobistych w umowie. Można jednak zgodzić się na konkretne, ograniczone w czasie naruszenie (np. zgoda modela na wykorzystanie wizerunku w kampanii reklamowej).

Dobra osobiste firm

Art. 43 Kodeksu cywilnego rozszerza ochronę także na osoby prawne (spółki, fundacje, stowarzyszenia, jednostki samorządu terytorialnego). Do dóbr osobistych firmy zalicza się:

• Nazwę firmy,
• Dobre imię (renomę, reputację, goodwill): najczęściej naruszane,
• Wolność działania,
• Tajemnicę korespondencji.

Sąd Najwyższy w uchwale z 3 października 2023 r., III CZP 22/23 potwierdził: osoba prawna może domagać się zadośćuczynienia pieniężnego za naruszenie dóbr osobistych. Podstawa: art. 448 w związku z art. 43 Kodeksu cywilnego. Dotyczy to także negatywnej, nieprawdziwej opinii w internecie. Spór dotyczył opinii o pompach ciepła na Google Maps. Firma żądała 22 000 zł zadośćuczynienia, a Sąd Okręgowy w Gdańsku zasądził 5 000 zł i przeprosiny.

Podstawy prawne ochrony

Trzon ochrony dóbr osobistych tworzą trzy artykuły Kodeksu cywilnego:

art. 23 | Otwarty katalog dóbr osobistych | | art. 24 | Środki ochrony niemajątkowej (zaniechanie, usunięcie skutków, oświadczenie) i odesłanie do art. 415 oraz 448 | art. 448 | Zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę albo zapłata na cel społeczny

Domniemanie bezprawności

Każde naruszenie dobra osobistego jest objęte domniemaniem bezprawności. To podstawowa zasada procesowa: to sprawca musi udowodnić, że jego działanie nie było bezprawne. Pozwany musi wykazać jedną z okoliczności wyłączających bezprawność:

• Zgoda uprawnionego,
• Działanie w ramach porządku prawnego (np. relacja z procesu sądowego, sprawozdanie z rozprawy),
• Wykonywanie prawa podmiotowego,
• Działanie w obronie społecznie uzasadnionego interesu (krytyka prasowa wykonywana z należytą starannością),
• Wolność słowa (art. 54 Konstytucji RP, art. 10 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka), ale tylko gdy wypowiedź mieści się w granicach dozwolonej krytyki.

Środki ochrony

Adwokat prowadzący sprawę o naruszenie dobra osobistego ma do dyspozycji trzy zestawy roszczeń, które można łączyć w jednym pozwie.

Niemajątkowe (art. 24 Kodeksu cywilnego)

• Roszczenie o zaniechanie naruszenia: zakaz dalszego rozpowszechniania, usunięcie wpisu z portalu, zakaz emisji reklamy.
• Roszczenie o usunięcie skutków naruszenia: np. usunięcie nagrania z YouTube, usunięcie posta z Facebook'a, sprostowanie w gazecie.
• Roszczenie o złożenie oświadczenia odpowiedniej treści i formy: najczęściej przeprosiny publikowane w gazecie, na portalu lub na stronie sprawcy. Sąd określa treść, formę, miejsce i czas publikacji.

Majątkowe (art. 448 Kodeksu cywilnego)

• Zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę.
• Świadczenie pieniężne na cel społeczny (organizacja charytatywna wskazana przez powoda).
• Odszkodowanie (gdy dodatkowo wystąpiła szkoda majątkowa, np. utracone dochody, koszty leczenia).

Sąd Najwyższy w wyroku z 5 marca 2025 r., II CSKP 59/23 wskazał na represyjno-prewencyjną funkcję zadośćuczynienia. Sąd przy ustalaniu kwoty uwzględnia także sytuację majątkową naruszyciela. Otwiera to drogę do wyższych zadośćuczynień wobec dużych firm i instytucji medialnych.

Karne (uzupełniająco)

• Art. 212 Kodeksu karnego: zniesławienie (kara grzywny, ograniczenia wolności, do 1 roku pozbawienia wolności).
• Art. 212 § 2: zniesławienie za pomocą środków masowego komunikowania (do 2 lat).
• Art. 216 Kodeksu karnego: znieważenie.
• Art. 257 Kodeksu karnego: znieważenie z powodu narodowości, rasy, wyznania.
• Art. 190a Kodeksu karnego: stalking, podszywanie się, kradzież tożsamości.

Naruszenia w internecie: priorytet 2024-2026

Większość obecnych spraw o ochronę dóbr osobistych dotyczy internetu. Najczęstsze kategorie:

• Hejt na portalach społecznościowych (Facebook, Instagram, X, TikTok),
• Negatywne, nieprawdziwe recenzje (Google Maps, Booking, Allegro, OPineo),
• Komentarze obraźliwe na forach internetowych,
• Doxxing (publikacja danych osobowych poszkodowanego),
• Cyberbullying,
• Fake newsy / dezinformacja,
• Deepfake i AI-generated content (najnowsze zjawisko).

DSA: nowe narzędzia od 17 lutego 2024 r.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2065 (Digital Services Act) stosuje się od 17 lutego 2024 r. do wszystkich pośredników internetowych. Bardzo duże platformy objęło już od 25 sierpnia 2023 r. Wprowadza obowiązek mechanizmu zgłaszania nielegalnych treści (notice and action), przejrzystości algorytmów i raportów rocznych. Polska ustawa wykonawcza (UC21) jest w pracach parlamentarnych. Krajowym koordynatorem ma być Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej.

Sprawa Brzoska/Mensah przeciwko Meta: przełom w sprawach deepfake

Sprawa toczyła się od sierpnia 2024 r.: najpierw postanowienie Urzędu Ochrony Danych Osobowych, w listopadzie zabezpieczenie sądowe (1 rok zakazu emisji deepfake'ów na platformach Meta). Następnie zapadł wyrok merytoryczny Sądu Apelacyjnego w Warszawie z kwietnia 2026 r. Ustanowił on linię, że platforma odpowiada cywilnie za scam (oszustwo), gdy aktywnie targetowała reklamę. Doktryna „pasywnego pośrednika” już nie chroni Meta i Google przy reklamach generowanych przez AI. Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 2 grudnia 2025 r., C-492/23 (sprawa Russmedia) potwierdził ten kierunek na poziomie europejskim.

W praktyce poszkodowany deepfake'em może żądać zaniechania, usunięcia, przeprosin i zadośćuczynienia. Może je kierować do osoby, która stworzyła nagranie, i do platformy, która umożliwiła dystrybucję.

Naruszenia w pracy: mobbing i godność pracownika

Art. 11¹ Kodeksu pracy zobowiązuje pracodawcę do poszanowania godności i innych dóbr osobistych pracownika. Art. 94³ definiuje mobbing jako działania uporczywe i długotrwałe, wywołujące u pracownika poczucie zaniżonej przydatności zawodowej.

Sąd Najwyższy w wyroku z 25 marca 2025 r., III PSKP 37/24 rozszerzył odpowiedzialność pracodawcy. Pracodawca odpowiada za działania własne lub przełożonych, a po tym wyroku także za bierność wobec mobbingu współpracowników wobec ofiary. To ważna zmiana linii orzeczniczej.

W sprawach mobbingu zasądzane zadośćuczynienia sięgają nawet 130 000 zł (przykłady z orzecznictwa 2024-2025).

Sprostowanie prasowe

Odrębną drogą ochrony jest sprostowanie prasowe (art. 31a Prawa prasowego). Każda osoba, której dotyczy materiał prasowy, może żądać od redaktora naczelnego sprostowania nieprawdziwych lub nieścisłych informacji w terminie 21 dni od publikacji. Redaktor ma 7 dni na publikację sprostowania. W razie odmowy lub wadliwej publikacji sprawa trafia do sądu (postępowanie szczególne, do 30 dni).

To szybsza droga niż klasyczny pozew o ochronę dóbr osobistych, ale ograniczona do sprostowania (bez zadośćuczynienia).

Realne kwoty zadośćuczynień

Kwoty zadośćuczynień zależą od skali i medium naruszenia:

• Sprawy „małe” (negatywna recenzja, hejt na lokalnym forum): 1 000, 10 000 zł.
• Sprawy typowe (pomówienie w mediach społecznościowych, fake review konkurencji): 5 000, 50 000 zł.
• Sprawy mobbingowe: zadośćuczynienia do 130 000 zł (przykłady z 2024-2025).
• Sprawy medialne (artykuły prasowe, programy TV): od kilkudziesięciu tysięcy do kilkuset tysięcy złotych.
• Sprawy osób publicznych / dużych firm: rośnie wpływ funkcji represyjno-prewencyjnej (wyrok Sądu Najwyższego II CSKP 59/23 z 2025 r.).

Do tego dochodzą koszty publikacji przeprosin. Ogłoszenie w prasie regionalnej kosztuje od kilku tysięcy złotych, publikacja w gazecie ogólnopolskiej nawet 50 000 zł i więcej.

Najnowsze orzecznictwo Sądu Najwyższego 2024-2025

Pięć orzeczeń, które obecnie kształtują linię orzeczniczą:

• Uchwała Sądu Najwyższego z 3 października 2023 r., III CZP 22/23: firma może żądać zadośćuczynienia za nieprawdziwą negatywną opinię (fake review).
• Wyrok Sądu Najwyższego z 13 listopada 2024 r., II CSKP 351/24: naruszenie dóbr firmy bez bezpośredniego wskazania nazwy (sytuacja „każdy wie kogo dotyczy”).
• Wyrok Sądu Najwyższego z 21 stycznia 2025 r., II CSKP 142/23: granice dozwolonej krytyki konsumenckiej.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 5 marca 2025 r., II CSKP 59/23: represyjno-prewencyjna funkcja zadośćuczynienia, uwzględnienie sytuacji majątkowej naruszyciela.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 25 marca 2025 r., III PSKP 37/24: odpowiedzialność pracodawcy za bierność wobec mobbingu współpracowników.

Powiązane usługi

• Prawo autorskie i własność intelektualna – ochrona wizerunku, deepfake, autorstwo treści

Najczęściej zadawane pytania