W skrócie: Spadek to prawa i obowiązki majątkowe zmarłego (art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego), które z chwilą śmierci przechodzą na spadkobierców. Polskie prawo przewiduje dziedziczenie testamentowe (z rozrządzenia spadkodawcy) i dziedziczenie ustawowe (gdy brak testamentu — art. 931-940 KC). Spadkobiercy mają 6 miesięcy na przyjęcie lub odrzucenie spadku (art. 1015 KC). Najczęstsze sprawy spadkowe to: stwierdzenie nabycia spadku, dział spadku, dochodzenie zachowku oraz odrzucenie spadku w celu uniknięcia długów.
Czym jest spadek i jak przebiega dziedziczenie?
Spadek (art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego) to prawa i obowiązki majątkowe zmarłego, które przechodzą na spadkobierców z chwilą jego śmierci (otwarcia spadku). Do spadku NIE wchodzą prawa i obowiązki ściśle związane z osobą zmarłego (np. prawo do alimentów, służebność osobista) ani prawa, które przechodzą na inne osoby z mocy szczególnych przepisów (np. polisa na życie z wskazanym uposażonym).
Z chwilą otwarcia spadku spadkobierca nabywa go z mocy prawa, ale ma 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o tytule swojego powołania, na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku (art. 1015 § 1 KC). Brak oświadczenia w tym terminie oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza — odpowiedzialność za długi tylko do wartości czynnej spadku (art. 1015 § 2 KC).
Dziedziczenie testamentowe i ustawowe
Dziedziczenie testamentowe ma pierwszeństwo. Spadkodawca może rozrządzić swoim majątkiem w testamencie (art. 941 KC), wskazując konkretne osoby jako spadkobierców i określając ich udziały. Polskie prawo zna kilka form testamentu: holograficzny (własnoręczny), notarialny, alograficzny (urzędowy) oraz testamenty szczególne (ustny, podróżny, wojskowy).
Dziedziczenie ustawowe wchodzi w grę, gdy spadkodawca nie pozostawił testamentu, testament okazał się nieważny lub gdy żaden z powołanych spadkobierców nie chce lub nie może dziedziczyć. Kolejność dziedziczenia ustawowego (art. 931-934 KC):
- Małżonek i dzieci spadkodawcy (po połowie majątku — z wyjątkiem przypadku, gdy małżonek dziedziczy z dziećmi, wtedy małżonkowi przysługuje co najmniej 1/4)
- Małżonek i rodzice (gdy brak dzieci)
- Rodzeństwo i dalsi krewni (gdy brak rodziców)
- Dziadkowie (gdy brak bliższych krewnych)
- Pasierbowie spadkodawcy (gdy brak małżonka i krewnych)
- Gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy lub Skarb Państwa (gdy brak innych spadkobierców)
Kancelaria Adwokacka prowadzona przez adwokat Joannę Jakubowską – Zawadę zapewnia pomoc prawną również w dziedzinie prawa spadkowego, które jako jedna z gałęzi prawa cywilnego, obejmuje szeroko rozumiane prawa i obowiązki związane ze śmiercią ich właściciela. Zakres wsparcia prawnego Kancelarii skierowany jest nie tylko do osób, które w pewny i bezpieczny sposób chcą rozporządzić posiadanym majątkiem na wypadek śmierci, ale także do osób uprawnionych, które chcą dochodzić swoich praw – zarówno na drodze pozasądowej jak i w trakcie postępowania sądowego.
Postępowanie spadkowe – współpracy z Kancelarią
Spadek to prawa i obowiązki majątkowe zmarłego, które z chwilą jego śmierci przechodzą na jedną bądź kilka osób (spadkobierców). Spadkobiercy nabywają spadek z chwilą otwarcia spadku, którą jest chwila śmierci spadkodawcy. Powołanie do spadku może wynikać zarówno z testamentu (dziedziczenie testamentowe), jak i ustawy (dziedziczenie ustawowe). Kancelaria udziela fachowej pomocy w poszczególnych etapach postępowania spadkowego: postępowania w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku oraz przeprowadzeniu działu spadku w przypadku, gdy spadkobierców jest co najmniej dwóch. Kancelaria prowadzi czynności
w imieniu osoby zainteresowanej, które pozwolą na sporządzenie i uzyskanie notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia bądź przeprowadzenie postępowania sądowego w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku, a następnie doprowadzą do faktycznego podziału i rozliczenia masy spadkowej poprzez dokonanie działu spadku.
Zakres działania Kancelarii obejmuje pomoc zarówno w sytuacji, gdy spadkobiercy mogą zgodnie porozumieć się co do podziału spadku, ale także jeśli strony nie mogą dojść do porozumienia. W pierwszym przypadku Kancelaria oferuje pomoc przy dokonaniu czynności, które doprowadzą do umownego działu spadku w formie umowy, natomiast w drugiej sytuacji Kancelaria zapewnia reprezentację spadkobierców podczas trwania postępowania sądowego.
Kancelaria zapewnia kompleksową pomoc prawną w dziedzinie prawa spadkowego, która obejmuje swym zakresem wszelkie sprawy związane z przejściem majątku osoby zmarłej
na spadkobierców. Główne założenie ustawodawcy sprowadza się bowiem do kontynuacji stosunków prawnych o charakterze majątkowym spadkodawcy, pomimo śmierci osoby fizycznej.
W jakim zakresie nasza Kancelaria może Ci pomów w ramach prawa spadkowego ?
- doradztwo w zakresie planowania spadkowego, możliwości rozporządzania majątkiem przez spadkodawcę;
- doradztwo w zakresie sporządzania testamentów, możliwości ich zmiany, odwołania;
- doradztwo w zakresie zasad spadkobrania, przyjęcia i odrzucenia spadku,
- pomoc w zakresie ustalenia kręgu osób uprawnionych do dziedziczenia;
- reprezentacja w postępowaniu sądowym o stwierdzenie nabycia spadku;
- reprezentacja w postępowaniu o wyrażenie zgody na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego;
- doradztwo w sprawach nabycia spadku z testamentu i z ustawy;
- doradztwo w sprawach o stwierdzenie nieważności testamentu;
- doradztwo w zakresie odpowiedzialności za długi spadkowe;
- pomoc w uzyskaniu stwierdzenia nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia;
- doradztwo w sprawach niegodności dziedziczenia;
- doradztwo w zakresie możliwości wydziedziczenia osób uprawnionych do nabycia spadku z mocy ustawy;
- przeprowadzanie umownego lub sądowego działu spadku;
- umowy o zrzeczenie się dziedziczenia;
- doradztwo w sprawach o dział spadku i zniesienie współwłasności;
- doradztwo w zakresie odpowiedzialności za długi spadkowe;
- doradztwo w zakresie zasad dochodzenia roszczeń z tytułu zachowku, zaliczania darowizn na poczet zachowku;
- doradztwo w zakresie ochrony przez roszczeniami z tytułu zachowku;
- reprezentacja w sprawach o zachowek;
- doradztwo sprawach dotyczących zabezpieczenia spadku;
- doradztwo w zakresie wpływu umów dożywocia na spadkobranie;
- doradztwo w zakresie zasad dotyczących dziedziczenia przedsiębiorstwa;
- doradztwo w zakresie zasad dotyczących dziedziczenia udziałów w spółce;
- zarządca sukcesyjny;
Dlaczego warto z nami współpracować?
Cechuje nas indywidualne podejście do każdego klienta. Pełne zrozumienie, rzeczowość
i zaangażowanie pozwalają nam na zastosowanie rozwiązań adekwatnych do konkretnej sytuacji. Ustalając plan działania w danej sprawie dążymy do jej jak najszybszego i jednocześnie najkorzystniejszego dla klienta rozstrzygnięcia.
Nasze Specjalizacje
- Nabycie praw do spadku
- Odrzucenie spadku
- Testament
- Zachowek
- Dział spadku
- Umowa dożywocia
- Sukcesja firmy
Najczęściej zadawane pytania
Jak odrzucić spadek?
Spadek odrzuca się przez złożenie oświadczenia przed sądem rejonowym właściwym dla miejsca zamieszkania spadkobiercy lub przed notariuszem (art. 1018 § 3 KC). Termin to 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania (art. 1015 § 1 KC). Po skutecznym odrzuceniu spadkobierca jest traktowany tak, jakby nie dożył otwarcia spadku — w jego miejsce wchodzą jego zstępni (chyba że również odrzucą spadek). Koszt odrzucenia u notariusza to ok. 100-150 zł, a w sądzie — 100 zł opłaty sądowej.
Co to jest zachowek i komu się należy?
Zachowek to roszczenie pieniężne przysługujące najbliższym osobom spadkodawcy (zstępnym, małżonkowi, rodzicom), gdyby zostały pominięte w testamencie lub nie otrzymały należnej im części wartości spadku (art. 991 § 1 KC). Wysokość zachowku to: 2/3 udziału spadkowego, jaki przypadałby uprawnionemu przy dziedziczeniu ustawowym — gdy uprawniony jest trwale niezdolny do pracy lub małoletni; 1/2 udziału spadkowego — w pozostałych przypadkach. Roszczenie kieruje się do spadkobierców testamentowych, obdarowanych darowiznami doliczonymi do spadku, oraz osób, na rzecz których spadkodawca ustanowił zapisy windykacyjne.
Ile czasu mam na przyjęcie lub odrzucenie spadku?
Spadkobierca ma 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o tytule swojego powołania (art. 1015 § 1 KC). W praktyce dla najbliższej rodziny termin biegnie od daty śmierci spadkodawcy, a dla dalszych krewnych — od momentu, gdy poprzedni spadkobiercy odrzucili spadek lub upłynął ich termin. Brak oświadczenia w tym terminie oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2 KC), czyli odpowiedzialność za długi tylko do wartości czynnej spadku.
Jak napisać testament, żeby był ważny?
Najprostsza i najczęściej używana forma to testament holograficzny — spadkodawca pisze go własnoręcznie w całości (NIE na komputerze, NIE dyktuje), podpisuje imieniem i nazwiskiem, opatruje datą (art. 949 KC). Brak któregokolwiek z tych elementów może powodować nieważność. Bezpieczniejszą formą jest testament notarialny (art. 950 KC) — sporządzany w obecności notariusza, archiwizowany w Notarialnym Rejestrze Testamentów. W testamencie można powołać spadkobierców, rozrządzić konkretnymi przedmiotami (zapis windykacyjny — art. 981¹ KC), wydziedziczyć osobę uprawnioną do zachowku (tylko z określonych przyczyn — art. 1008 KC).
Co zrobić, jeśli spadkodawca zostawił długi?
Spadkobierca odpowiada za długi spadkowe (art. 1030-1034 KC), ale zakres tej odpowiedzialności zależy od formy przyjęcia spadku. Przy przyjęciu z dobrodziejstwem inwentarza (od 18 października 2015 r. domyślne przy braku oświadczenia) odpowiedzialność jest ograniczona do wartości czynnej spadku — czyli długi nie mogą przekroczyć aktywów odziedziczonych. Przy przyjęciu wprost odpowiedzialność jest nieograniczona — także własnym majątkiem. W razie wątpliwości można odrzucić spadek (art. 1018 KC) lub sporządzić spis inwentarza, aby precyzyjnie określić wartość aktywów i pasywów spadku.
Jak przeprowadzić dział spadku?
Dział spadku to procedura, w której spadkobiercy ustalają, kto otrzyma poszczególne przedmioty wchodzące w skład spadku. Może być przeprowadzony na dwa sposoby: umowny (notarialnie lub pisemnie, gdy w skład spadku wchodzą nieruchomości — wymagana forma aktu notarialnego, art. 1037 § 2 KC) lub sądowy (gdy spadkobiercy nie mogą się porozumieć — postępowanie nieprocesowe przed sądem rejonowym). W ramach działu sąd lub notariusz dokonuje wyceny majątku, ustala udziały spadkobierców i rozdziela przedmioty. Możliwe są spłaty i dopłaty wyrównawcze, gdy fizyczny podział nie zapewnia każdemu udziału odpowiadającego jego prawu.
Stan prawny na: maj 2026
Autor: Kancelaria Jakubowska-Zawada
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie zalecamy konsultację z adwokatem.
