W skrócie: Prawo medyczne to gałąź regulująca działalność podmiotów leczniczych, lekarzy i pacjentów. Najważniejsze akty: Ustawa o działalności leczniczej (15.04.2011), Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (6.11.2008), Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty (5.12.1996) oraz Kodeks Etyki Lekarskiej. Kancelaria Jakubowska-Zawada prowadzi sprawy z zakresu prawa medycznego po obu stronach: dla podmiotów leczniczych i lekarzy (obrona, doradztwo, postępowania dyscyplinarne) oraz dla pacjentów (odszkodowania za błędy medyczne, naruszenie praw pacjenta).
Czym jest prawo medyczne i jakie obszary obejmuje?
Prawo medyczne to interdyscyplinarna gałąź prawa, która reguluje stosunki prawne związane z udzielaniem świadczeń zdrowotnych — między pacjentem a lekarzem, między lekarzem a podmiotem leczniczym, oraz między tymi podmiotami a NFZ, organami nadzoru i samorządem zawodowym. Obejmuje cztery główne obszary:
- Organizacja podmiotów leczniczych — rejestracja, zatrudnianie personelu, kontrakty z NFZ, RODO w ochronie zdrowia, obsługa korporacyjna
- Odpowiedzialność lekarza i podmiotu leczniczego — cywilna (art. 415, 444, 445 Kodeksu cywilnego), karna (art. 156, 157, 160 Kodeksu karnego), zawodowa (postępowania przed Okręgowym i Naczelnym Sądem Lekarskim)
- Prawa pacjenta — świadoma zgoda, prawo do informacji, dostęp do dokumentacji medycznej, ochrona tajemnicy lekarskiej (Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta)
- Postępowania administracyjne i sądowe — kontrole NFZ, postępowania przed wojewodą, sprawy odszkodowawcze, sprawy karne i dyscyplinarne
Dla kogo prowadzimy sprawy?
Kancelaria Jakubowska-Zawada prowadzi sprawy z zakresu prawa medycznego po obu stronach sporu — co zapewnia szerokie spojrzenie na każdą sprawę i znajomość argumentacji obu stron.
Lekarze i podmioty lecznicze
Reprezentujemy lekarzy, lekarzy dentystów oraz podmioty lecznicze (szpitale, przychodnie, indywidualne praktyki lekarskie). Pomoc obejmuje: obronę w postępowaniach dyscyplinarnych przed Okręgowym Sądem Lekarskim i Naczelnym Sądem Lekarskim, doradztwo organizacyjne i kontraktowe (umowy z NFZ, regulaminy organizacyjne, RODO medyczne), reprezentację w sprawach karnych i cywilnych związanych z błędami medycznymi, oraz wsparcie w kontrolach NFZ i wojewody.
Pacjenci
Reprezentujemy również pacjentów i ich rodziny. Dochodzimy odszkodowań i zadośćuczynień za błędy medyczne, naruszenie praw pacjenta, brak świadomej zgody, naruszenie tajemnicy lekarskiej. Sporządzamy skargi do Rzecznika Praw Pacjenta i prowadzimy postępowania sądowe przeciwko podmiotom leczniczym oraz ich ubezpieczycielom.
Prawo medyczne to jedna z wiodących dziedzin prawa, w których specjalizuje się nasza Kancelaria Adwokacka. To gałąź prawa, która wpływa w sposób wielopłaszczyznowy na codzienne funkcjonowanie podmiotów leczniczych, lekarzy i personelu medycznego. Rozbudowane regulacje prawne, interdyscyplinarność przedmiotu, skomplikowana organizacja opieki zdrowotnej, odpowiedzialność lekarzy oraz ważkość tematu jakim jest zdrowie i życie ludzkie, czynią niezbędnym roztoczenie nad podmiotami leczniczymi szczególnej opieki prawnej, uwzględniającej aspekty funkcjonalne i etyczne.
Usługi prawne w zakresie prawa medycznego
- obsługa prawna podmiotów leczniczych
- przygotowanie dokumentów założycielskich podmiotu leczniczego i indywidualnych praktyk lekarskich,
- przekształcanie, restrukturyzacja oraz likwidacja podmiotów leczniczych
i indywidualnych praktyk lekarskich, - rejestracja podmiotów wykonujących działalność leczniczą,
- przygotowanie podstawowych dokumentów wymaganych dla prowadzenia podmiotów leczniczych i indywidualnych praktyk lekarskich,
- przygotowywanie i opiniowanie dokumentów wewnętrznych związanych z bieżącą działalnością podmiotu leczniczego i indywidualnych praktyk lekarskich, w tym przygotowanie wzorców umów na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej i umów podwykonawstwa – zarówno od strony zlecającego jak i podwykonawcy, umów serwisowych sprzętu medycznego i dostaw materiałów medycznych,
- prowadzenia, przechowywania i udostępniania dokumentacji medycznej oraz ochrony danych osobowych pacjentów,
- wsparcie prawne podmiotów leczniczych przy procesie kontraktowania usług medycznych, udział w negocjacjach, prowadzenie postępowania odwoławczego przed właściwym Oddziałem Wojewódzkim Narodowego Funduszu Zdrowia, Wojewódzkim i Naczelnym Sądem Administracyjnym,
- wsparcie prawne i reprezentowanie podmiotów leczniczych w postępowaniach w sprawie udzielenia zamówienia publicznego na etapie procedury przetargowej/konkursowej oraz na etapie procedury odwoławczej przed Krajową Izbą Odwoławczą oraz właściwymi sądami,
- reprezentowanie podmiotów leczniczych oraz lekarzy w postępowaniach prowadzonych przed sądami powszechnymi, Sądem Najwyższym, Samorządowymi Kolegiami Odwoławczymi, Wojewódzkimi Sądami Administracyjnymi oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym,
- obrona podmiotów leczniczych i lekarzy w postępowaniach związanych ze zdarzeniem medycznym i tzw. błędem medycznym przed Wojewódzkimi Komisjami ds. Orzekania o Zdarzeniach Medycznych, sądami powszechnymi i Sądem Najwyższym,
- przeprowadzamy audyt prawny i audyt compliance podmiotów i spółek prowadzących działalność leczniczą:
- przeprowadzamy audyt dokumentacji poświadczającej spełnianie szczególnych wymogów nałożonych przez ustawy oraz rozporządzenia;
- analizujemy zagadnienia administracyjne związane ze specyfiką działalności podmiotu leczniczego;
- analizujemy i przygotowujemy umowy o świadczenie usług opieki zdrowotnej zawartych z Narodowym Funduszem Zdrowia oraz z podwykonawcami,
- analiza i przygotowanie dokumentacji pracowniczej, w tym potwierdzającej kwalifikacje personelu;
- w ramach reprezentacji podmiotów leczniczych i osób wykonujących zawód medyczny w postępowaniach odpowiedzialności zawodowej, w postępowaniach przedsądowych, karnym przygotowawczym oraz postępowaniu sądowym, w szczególności poprzez:
- analizę dokumentacji medycznej pod kątem zaistnienia tzw. błędu lekarskiego i zasadności roszczeń zgłoszonych przez pacjenta lub jego rodzinę,
- prowadzenie negocjacji i mediacji w sprawach roszczeń zgłoszonych przez pacjenta lub jego rodzinę,
- reprezentację w sprawach o ustalenie zdarzenia medycznego do Komisji ds. Orzekania o Zdarzeniach Medycznych,
- reprezentacja lekarzy w sprawach o naruszenie dóbr osobistych, o zniesławienie i pomówienie;
- reprezentację w sprawach o przeprowadzenie postępowania przez Rzecznika Praw Pacjenta, reprezentacja przed organami ściągania w postępowaniu przygotowawczym i przed sądem w postępowaniu karnym,
- przygotowanie odpowiedzi na pozew o zapłatę i reprezentacja przed sądem w sprawach o odszkodowanie, zadośćuczynienie i rentę.
- sporządzanie, analiza i negocjowanie umów oraz kontraktów, w tym o udzielanie świadczeń zdrowotnych, kooperacyjnych, ubezpieczeniowych, dotyczących badań klinicznych,
- reprezentowanie przy dokonywaniu zgłoszeń i powiadomień o wyrobach medycznych,
- reprezentowanie w sprawach związanych z odpowiedzialnością za szkodę wyrządzoną przez produkt leczniczy lub wyrób medyczny,
- obsługa branży farmaceutycznej;
- obsługa prawna gabinetów medycyny estetycznej;
- obsługa prawna gabinetów stomatologicznych;
- obsługa gabinetów fizjoterapeutycznych.
Nasze specjalizacje w dziedzinie prawa medycznego
- Rejestracja podmiotu leczniczego
- Ochrona Prawna
- Prawo Pracy w Podmiotach Leczniczych
- Obrona Lekarza w procesie karnym
- Przekształcenie podmiotu leczniczego
- Obsługa Prawna Podmiotów Leczniczych
- Reprezenatcja Podmiotów Leczniczych w procesach karnych i cywilnych
- Reprezentacja Lekarza w procesie cywilnym
- Audyt prawny
- Ochrona Prawna Kierowników Podmiotów Leczniczych
- Rejestracja wyrobów medycznych
Najczęściej zadawane pytania
Co to jest błąd medyczny?
Błąd medyczny to naruszenie zasad wiedzy i sztuki lekarskiej (tzw. lege artis) prowadzące do szkody na zdrowiu pacjenta. Może mieć charakter błędu diagnostycznego, terapeutycznego, technicznego lub organizacyjnego. Podstawą prawną odpowiedzialności są m.in. art. 415 Kodeksu cywilnego oraz art. 4 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, który nakłada na lekarza obowiązek wykonywania zawodu zgodnie z aktualnym stanem wiedzy medycznej.
Jakie są podstawy prawne dochodzenia odszkodowania za błąd medyczny?
Roszczenia opierają się na przepisach o odpowiedzialności za czyn niedozwolony: art. 415 k.c. (zasada winy), art. 444 k.c. (odszkodowanie za uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia), art. 445 k.c. (zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę). W razie śmierci pacjenta jego najbliższym przysługują odrębne roszczenia (art. 446 k.c.). Roszczenia można kierować przeciwko lekarzowi, podmiotowi leczniczemu jako pracodawcy oraz ubezpieczycielowi z tytułu OC zawodowego lub OC podmiotu leczniczego.
Jaki jest termin przedawnienia roszczeń medycznych?
Standardowy termin to 3 lata od dnia, w którym pacjent dowiedział się o szkodzie i o osobie zobowiązanej do jej naprawienia, jednak nie więcej niż 10 lat od dnia zdarzenia (art. 442¹ § 1 k.c.). W przypadku szkody wynikającej z przestępstwa termin wydłuża się do 20 lat (art. 442¹ § 2 k.c.). Dla małoletnich roszczenia nie mogą się przedawnić wcześniej niż z upływem 2 lat od uzyskania pełnoletności (art. 442¹ § 4 k.c.).
Co to jest świadoma zgoda pacjenta?
Świadoma zgoda to wyrażenie przez pacjenta zgody na zabieg medyczny po uzyskaniu od lekarza pełnej i zrozumiałej informacji o stanie zdrowia, proponowanych metodach diagnostyki i leczenia, ryzyku oraz alternatywach. Wynika z art. 16-18 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz art. 32-34 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Jej brak — albo udzielenie zgody bez prawidłowego pouczenia — stanowi naruszenie praw pacjenta i może być samodzielną podstawą odpowiedzialności lekarza i podmiotu leczniczego, niezależnie od tego, czy zabieg został wykonany lege artis.
Co grozi lekarzowi za błąd medyczny?
Lekarz może ponieść trzy rodzaje odpowiedzialności jednocześnie. Cywilną — obowiązek zapłaty odszkodowania i zadośćuczynienia (najczęściej pokrywany przez ubezpieczyciela OC zawodowego). Karną — w razie nieumyślnego spowodowania uszczerbku na zdrowiu (art. 156, 157 k.k.) lub narażenia na bezpośrednie niebezpieczeństwo (art. 160 k.k.). Zawodową — postępowanie dyscyplinarne przed Okręgowym Sądem Lekarskim, w którym możliwe są kary: upomnienie, nagana, kara pieniężna, zakaz pełnienia funkcji kierowniczych, zawieszenie prawa wykonywania zawodu, a w najpoważniejszych przypadkach — pozbawienie prawa wykonywania zawodu.
Czy adwokat może pomóc lekarzowi w postępowaniu dyscyplinarnym?
Tak. Adwokat reprezentuje lekarza na każdym etapie postępowania zawodowego — od postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej, przez Okręgowy Sąd Lekarski, aż po Naczelny Sąd Lekarski. Pomoc obejmuje sporządzanie odpowiedzi na zarzuty, wnioski dowodowe, udział w rozprawach oraz, w razie niekorzystnego rozstrzygnięcia, sporządzenie kasacji do Sądu Najwyższego (art. 95 ustawy o izbach lekarskich). Profesjonalna obrona istotnie zwiększa szanse na korzystne rozstrzygnięcie.
Stan prawny na: maj 2026
Autor: Kancelaria Jakubowska-Zawada
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie zalecamy konsultację z adwokatem.
